¶ §

Een lepel levertraan en je leeft langer

Boodschappen doen met een beperkt gezichtsvermogen is ingewikkeld. Vooral omdat Albert Heijn tegenwoordig heel wat obstakels kent. Niet van het kaliber bermbom, maar wel lastig. Bijvoorbeeld kartonnen diplays met pluchen smurfen, vakkenvullers, oudere dames die theekransjes houden bij het koffieautomaat en kinderen met miniboodschappenwagens, die je letterlijk op de hielen zitten. Dit alles zorgt ervoor dat ik, om alle drukte te snel af te zijn, regelmatig thuiskom met de verkeerde boodschappen. Ditmaal ontdek ik bij thuiskomst een pak Wasa Wellness in mijn tas. Dat zijn crackers met groene thee en extra vitamine E. Beide ingrediënten zijn rijk aan antioxidanten. Volgens de verpakking beschermen antioxidanten mij tegen stress en neutraliseren ze vrije radicalen die het op mijn lichaam hebben voorzien. Daar wil ik meer van weten.

Ik besluit een kort en wetenschappelijk onverantwoord onderzoek te doen op Wikipedia. Vrije radicalen, volgens professor Wikipedia, kunnen leiden tot ontregeling van de celdeling en dus tot kanker. Antioxidanten gaan dat weer tegen. De kip en het ei. Voorbeelden van antioxidanten in voeding zijn vitamine C en resveratol. Geen nieuw soort aspirientje, maar een chemische verbinding die voorkomt in diverse plantensoorten. Het is maar dat je het weet. Soms vraag ik me af, hoe mijn oma in goede gezondheid 93 jaar heeft kunnen worden. Zeker omdat in haar tijd niemand wakker lag van probiotica, bloeddoping en rechtsdraaiend melkzuur. Gewoon een lepel levertraan was voldoende om lichamelijke ongemakken tegen te gaan.

Al jaren drink ik groene thee, want ik wilde meedoen aan de gezondheidshype. Het mocht niet baten. Er groeide toch een tumor in mijn hoofd. Een kort krantenartikel in De Volkskrant van afgelopen zaterdag werpt nieuw licht op de zaak. ‘Van antioxidanten ga je toch niet langer leven’, staat erin. Research van Deense onderzoekers onder 232 duizend respondenten wijst zelfs uit dat sommige antioxidanten het sterfterisico mogelijk vergroten. Het is naar aanleiding van dit onderzoek echter niet mogelijk om harde wetenschappelijke conclusies te trekken.

Op dit moment weet ik gewoon niet meer wat gezond is en wat ongezond. Bij voorkeur volg ik daarom slechts het deskundige advies van mijn neuroloog. ‘Maaike’, zei hij: ‘Jij moet gewoon eten, drinken en doen wat je lekker vindt.’ Ofwel, de crackers kunnen de vuilnisbak in en ik mag linea recta naar de snackbar voor een broodje kroket. En de tumor? Die eet gewoon met me mee. Lucky bastard. ¶ §

Het geheugen hapert

Met mijn langetermijngeheugen is weinig mis. Ik weet nog feilloos dat Reykjavík de hoofdstad is van IJsland en dat de standaarddeviatie de afstand tot het gemiddelde is in het kwadraat is en daar weer de wortel uit. Dat heb ik ooit op school geleerd. Maar ik weet niet meer of ik tien minuten geleden wel of niet mijn medicijnen heb ingenomen. Hoe hard ik ook mijn best doe, ik kan het me niet meer herinneren. Het kortetermijngeheugen faalt.

Het is voor mij dan ook erg lastig om de verhaallijn van een boek of film volledig te volgen en afspraken kan ik alleen onthouden, mits ik ze direct opschrijf in mijn agenda. Gelukkig heeft omroep Max, voor de actieve vijftigplusser, en daar schaar ik me tegenwoordig qua conditie onder, de Geheugentrainer verzonnen. Een kinderlijk geheugenspel dat bijna dagelijks rond half tien in de ochtend op televisie komt. Het bestaat uit een zestal opwekkende onderdelen met als apotheose het grote boodschappenspel. Vandaag doe ik in de huiskamer mee met presentator Jan Slagter en kandidaat Corrie. In het dagelijkse leven huisvrouw en countrydanseres. We hebben veel gemeen, Corrie en ik.

Alle spelonderdelen hebben logischerwijze te maken met de training van het geheugen. Aan het begin van het spel krijgt Corrie een rijtje met acht boodschappen van Jan die ze aan het eind van de uitzending moet herhalen. Weet ze alle boodschappen nog, dan wint ze een spelcomputer voor haar kleinzoon en eeuwige roem voor haarzelf. Het boodschappenlijstje - met schwung voorgelezen door Jan - bestaat onder andere uit: soepstengels, een spons, nasi-mix, oregano en vochtig toiletpapier. Artikelen die elke Nederlander dagelijks in zijn mandje stopt. Ik ben benieuwd of Corrie straks alles nog weet.

Voordat het zover is, krijgen we eerst nog het filmpje: mijn favoriete onderdeel. Ditmaal gaat het over een boerenopstand op de Veluwe met boer Koekkoek als drijvende kracht. Een polygoonstem geeft er uitleg bij. Aan het eind van het filmpje stelt Jan diepzinnige vragen aan Corrie. Kwamen er pantserwagens in beeld of politiewagens? Uit welke gemeente kwamen de boeren? Had boer Koekkoek een muts op? Corrie put in haar geheugen, maar ze heeft maar één vraag goed. Ik lekker allemaal. Het zal er daarom om spannen of ze naar huis kan met de spelcomputer, dan moet ze alle boodschappen goed hebben.

Jan heeft er zin in. Hij wrijft in zijn handen en in de studio klinkt een opzwepend muziekje. Corrie heeft rode konen van de spanning. Luid en duidelijk gaat ze van start: soepstengels, spons, nasi-mix, oregano en dan gaat het fout. Ze weet het niet meer. ‘Vochtig toiletpapier’, schreeuw ik naar de televisie. Maar het helpt niet. Corrie is af en mag niet nog een keer raden. Jan leidt haar naar de slachtbank.

Zelf ben ik veel wijzer geworden vanochtend. Met mijn geheugen is het echt nog niet zo slecht gesteld. Op voorwaarde dat ik me goed concentreer, kan ik me nog meten met een gemiddelde senior. Hierbuiten vergeet ik nooit meer dat boer Koekkoek geen muts op had tijdens de boerenopstanden op de Veluwe. Ik heb er niet eens een spelcomputer mee gewonnen. Geluk is met de domme. ¶ §

Jardín Botánico

Niet overal in Valencia maak je kans op een gehoorbeschadiging tijdens het Fiesta de San Vicente Ferrer. In de botanische tuin is het stil. Er zijn geen touwtjes met projectielen gespannen tussen de stammen van eeuwenoude palmbomen. Een hele geruststelling. De tuin stamt uit 1902 en is de oudste van Spanje. Je voelt de energie van de historie en de natuur. Overal staan cactussen met daartussen vuurrode, tropische bloemen. Een kleuter sjouwt onhandig een zwerfkat met zich mee. Zijn vader maakt er foto’s van. ‘Mijn zoon de dierenbeul’, staat straks in het familiealbum. De kat blijft bedeesd. Wij zitten een half uur op een witgeschilderd bankje in de zon en doen niets. Heel ver weg klinken de doffe knallen van de Mascletas.

Weer op de benen. Amper een paar honderd meter verderop horen we opeens Bob Dylan. Luid en duidelijk, alsof hij daar zelf staat in de schaduw van een palmboom. Cowboyhoed over zijn ogen, gitaar voor zijn buik en zingt: ‘I've been ten thousand miles in the mouth of a graveyard. And it's a hard, and it's a hard, it's a hard, and it's a hard, And it's a hard rain's a-gonna fall.’ Maar Bob is er niet. Het is een geluidsopname en dat maakt het moment een beetje kitsch.

Vlakbij de uitgang van de tuin staat een woudreus. Een boom met een metersdikke stam. Een jong meisje en haar vriendje kijken erna. Ze hebben hun pinken in elkaar gehaakt. Ach, de liefde. Heel even raak ik de boom aan om de kracht van de tijd te voelen. Misschien geeft hij iets van zijn jaren terug aan mij. Ik heb het nodig. Leven met onheil in je kop is niet altijd gemakkelijk. Ook al geniet ik intens van Spanje en de zon. ¶ §

Hels kabaal in Valencia

Het is bijna twee uur ‘s middags. Ik loop met M. door de nauwe straten van Valencia. Boven ons hoofd hangen slingers met daaraan een soort projectielen. Een komisch gezicht. Aan het eind van de straat leunt een politieagent nonchalant tegen een dranghek. We mogen niet verder lopen van hem en daarom kiezen we voor een terras. Het is tijd voor een café con leche. Een serveerster zet de koffie voor ons neer en rent snel weg. In de zon is het 26 graden. Ik hoor een fanfare die carnavalsmuziek speelt. Guus Meeuwis is niet in de buurt.

En dan begint de oorlog. Het dondert en het bliksemt. Enorm luide knallen doorbreken de stilte. De koffiekopjes op tafel trillen door de reusachtige hoeveelheid decibels, rookwolken stijgen op. De Spanjaarden om ons heen blijven stoïcijns zitten. Ze hebben geen last van de rook. Niemand kijkt op of om. Een jong meisje speelt met een zonnebril die de bovenste helft van haar gezicht bedekt. Ik druk mijn handen stevig tegen mijn oren. M. gaat poolshoogte nemen en loopt in de richting van het lawaai. ‘Ze brengen al die projectielen tot ontploffing’, zegt ze even later. ‘Het zal wel normaal zijn.’ Ik beheers me en duik niet onder de tafel.

De herrie zet door. Het lijkt alsof een paar boerenkinkels aan het carbidscheten zijn, maar er vliegen geen melkbussen of giertanks door de lucht. Voor de zekerheid bescherm ik mijn hoofd met mijn handen. Er is geen plaats voor nieuwe littekens. Dan is het opeens weer stil. Vogels fluiten. Aan de andere kant van de straat trekt een processie voorbij. Vrouwen en meisjes in traditionele kleding, kanten sluiers en wijde bloemetjesjurken, duwen een houten wagen voort met daarop een heiligenbeeld. Langs de weg staan tientallen mensen die een kruis slaan als de stoet passeert. Een agent maakt de weg vrij. Rust omhelst de stad. Ik heb een borrel nodig en kalmeringstabletten.

De zondag na Pasen houden ze in Valencia kleurrijke parades ter ere van hun lokale heilige San Vicente Ferrer. Dit gaat gepaard met Mascletas: oordovend knalvuurwerk, voor status en macht en serene processies.